Wanneer is iets grensoverschrijdend gedrag?

Nino Timmerman | 09-03-22 | Categorie: Blog | Al 7081 keer gelezen

Wat is grensoverschrijdend gedrag?

Grensoverschrijdend gedrag zegt het eigenlijk al. Gedrag dat niet past binnen de afgesproken regels en norm, de grenzen. Dit kan voor iedereen anders zijn, ieder persoon heeft natuurlijk zijn of haar eigen grenzen. Dit kan verschillen met bijvoorbeeld thuis, op het werk, of bij de sportclub. Hierbij wordt het gedrag door de ontvanger altijd als onprettig ervaren en past het niet binnen de algemene context. Het kan niet alleen gaan om wat iemand zegt of doet (fysiek), maar ook over dwingend en opdringend gedrag via sociale media ed.

Wat valt er onder grensoverschrijdend gedrag?

Grensoverschrijdend gedrag is een zeer breed begrip, zowel in z’n algemeenheid, maar het is ook per persoon weer verschillend wat een grens overschrijdt voor iemand. De kans is aanwezig dat de grens van een vrouw van twintig eerder overschreden wordt, dan de grens van een man van veertig. Omdat de een meer mee heeft gemaakt dan de ander, omdat de een nou eenmaal wat makkelijker is met accepteren en loslaten van zaken. Over het algemeen gaat grensoverschrijdend gedrag over: verbale en non-verbale uitingen en fysieke handelingen en gedragingen.

Waarom is grensoverschrijdend gedrag zo’n actueel onderwerp?

Een aantal jaren geleden begon de #metoo beweging, een beweging die allerlei zaken aan het licht heeft gebracht binnen de filmindustrie in Amerika. “Als één schaap over de dam is..” is een treffende uitspraak binnen deze zaken. Na het uitspreken van één geval, volgden er talloze aangiftes tegen grote en bekende personen in de filmindustrie. Personen waarvan de slachtoffers het gevoel hadden “dit heeft tóch geen zin”, omdat het en heel veel geld kan kosten en de kans groot is dat mensen je niet geloven. Mensen geloven de grote baas; waarom zou diegene zoiets doen? In Nederland bleef het lange tijd stil, tot voor een tijdje terug het begon in de turnwereld. Trainers zouden slachtoffers te hard hebben aangepakt met voorbereidingen op WK’s en Olympische Spelen.

Er werden mensen geschorst en uit functies gezet; dit betrof echter voor zo ver bekend geen seksueel overschrijdend gedrag, maar vooral fysiek! Tot eind vorige zomer, toen Tim Hofman (BOOS) verschillende geluiden hoorde over misstanden binnen talentenjachten. Hij vroeg zijn publiek zich te melden wanneer zij hier mee te maken hebben gehad en startte een onderzoek naar deze misstanden. Sinds de aflevering die begin dit jaar online kwam is dit onderwerp ontzettend actueel geworden. Er zijn mensen ontslagen, er zijn aangiftes gedaan en ook bij andere organisaties zijn er verschillende misstanden aan het licht gekomen. Ik vind het persoonlijk jammer dat het nu pas actueel is geworden en dat dit soort nieuws niet vaker de voorpagina haalt.

Welke vormen van grensoverschrijdend gedrag zijn er?

Grensoverschrijdend gedrag bestaat uit veel verschillende vormen. Het kan verbaal, non-verbaal, fysiek, maar ook emotioneel. Het “lastige” met dit onderwerp is, grenzen zijn voor iedereen anders. Dit kan afhangen van je eigen normen en waarden, je geslacht, je leeftijd en ervaring met bepaalde zaken. Hieronder de meest voorkomende vormen van grensoverschrijdend gedrag vanuit de praktijk:

• Seksuele intimidatie
• Seksueel misbruik
• Schelden
• Pesten op het werk
• Discrimineren
• Machtsmisbruik (vanuit leidinggevende rollen)

Hoe voorkom je grensoverschrijdend gedrag?

Grensoverschrijdend gedrag kun je voorkomen door elkaar op (ongewenst) gedrag aan te spreken. En dan bedoel ik niet alleen de dader en het slachtoffer. Er zijn (helaas) ook teveel toeschouwers, die het gedrag eerder bespreekbaar moeten maken, wanneer zij het zien gebeuren. Door het te dogen, zal de dader het niet inzien en het slachtoffer zich eenzaam voelen. Vanuit het slachtoffer kan het een enorme stap zijn om het te bespreken of kenbaar te maken en kunnen er mogelijk grote consequenties aan hangen. De dader daarentegen laat zich mogelijk moeizaam aanspreken. Daarom denk ik dat we vooral als “toeschouwer” meer moeten doen en voor elkaar zorgen.

Wat verder grensoverschrijdend gedrag kan voorkomen en ook oplossen is het inzetten van een vertrouwenspersoon. Hierbij is het belangrijk dat slachtoffers deze vertrouwenspersoon onafhankelijk is en dat de functie van degene die melding maakt niet in gevaar mag komen. Daarnaast moet de vertrouwenspersoon meldingen serieus nemen en actie ondernemen wanneer dit nodig is, om vervelende situaties en escalatie te voorkomen.

Daarnaast kan een training omgaan met grensoverschrijdend gedrag organisaties ook goed helpen. Door aan de kaak stellen wat voor sommige personen als grensoverschrijdend kan zijn, waar een ander dit heel normaal vindt. Met de inzet van een trainingsacteur kunnen we samen de trainer en deelnemers, praktijksituaties en actuele gebeurtenissen heel goed in kaart brengen. En door samen te kijken en in kaart te brengen: wat gebeurt hier, waarom gebeurt dit, wat had de anders gekund? En ook wat is het gevoel hierbij; dit zal voor iedereen anders zijn, dat is wat dit onderwerp lastig maakt.

Wie is hier verantwoordelijk voor?

Vanuit écht het grensoverschrijdend gedrag is de dader áltijd verantwoordelijk. Niet diegene die het “uitlokt”. Echter, is het wel belangrijk om achteraf te kijken waar het mis ging en hoe dit voorkomen had kunnen worden. Dan pas zie je binnen verschillende organisaties dat er onvoldoende maatregelen zijn ingezet om het sociaal veilig te maken. Dit kan ervoor zorgen dat werkgevers en organisaties medeverantwoordelijk zijn. Tenslotte zijn we allemaal verantwoordelijk om het algemene gevoel van veiligheid te vergroten.

Ervaring grensoverschrijdend gedrag vanuit de praktijk

Als trainer op het veiligheidsgebied, kom ik grensoverschrijdend- en ongewenst gedrag veel tegen. Vooral de laatste maanden nemen de aanvragen op dit gebied erg toe. Wat ik vanuit de praktijk vooral veel zie zijn leidinggevenden die zich grensoverschrijdend opstellen, pestgedrag op de werkvloer en seksuele intimidatie. Er wordt vaak misbruik gemaakt van machtsposities, een heel lastig thema, ook omdat er vaak weinig tot geen bewijs is en de dader een hogere functie bekleedt. Binnen de zorg kom ik allerlei vormen van grensoverschrijdend gedrag, niet alleen van cliënten en patiënten, maar ook van medewerkers.

Wat is jouw advies als trainer met betrekking tot dit onderwerp?

Normen stellen binnen organisaties; wat is wel toelaatbaar gedrag en wat vooral niet. Deze input moet van alle werknemers komen, niet enkel vanuit een directie. Zorg ervoor dat er een aanspreekcultuur is op de werkvloer, zodat er minder daders, toeschouwers maar vooral slachtoffers zijn. Daarnaast moeten er consequenties gesteld worden aan het gedrag, anders leert men niet wat wel en niet door de beugel kan. Op deze manier blijft het gedrag aanhouden en keuren we het met z’n allen toe (wie zwijgt stemt toe).

Meer weten over dit onderwerp?

Wil je meer weten over grensoverschrijdend gedrag of ben je benieuwd of een training omgaan met grensoverschrijdend gedrag waardevol voor jou of jouw organisatie kan zijn? Op onze trainingspagina vind je onder andere resultaten, onderwerpen en de doelgroep waar de training voor bedoeld is. Uiteraard staan we je ook graag vrijblijvend te woord telefonisch of via de mail, om te kijken of we iets voor elkaar kunnen betekenen. Vooral het contact met de trainer van dienst kan je echt inzicht geven in wat voor jou relevant is en waar pijnpunten en leerbehoeftes liggen.

Wobbe zet zich al jaren in voor veiligheid en sociale omgevingen. Dit doet hij vanuit zijn rol als trainer, waarbij de focus ligt op trainingen als:

• Omgaan met agressie
• Omgaan met grensoverschrijdend gedrag
• Veiligheid op de werkvloer

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Dit is een kleine greep uit wat hij allemaal doet, met zijn jarenlange ervaring als trainer kan hij op veel verschillende gebieden en onderwerpen organisaties ondersteunen naar een veilige werksfeer. Wil je meer weten en kijken of er bij jullie organisatie behoefte is aan ontwikkeling? We komen graag met je in contact; telefonisch, via de mail of vul het vrijblijvend adviesformulier in, of bekijk hier de “Training Omgaan met grensoverschrijdend gedrag”. We sparren graag over leerbehoeftes, onderwerpen en maken graag een voorstel op maat!