Agressie – wat zit erachter?

Nino Timmerman | 02-09-22 | Categorie: Blog | Al 7023 keer gelezen

Wat is agressie?

‘Agressie’ is op zichzelf een vaag begrip. Als we het over agressie hebben, meten we dat dan aan het gedrag wat de ander vertoond of hoe de persoon het zelf ervaart? Gaat agressie over een fysiek aspect of is het met name verbaal? Eenmaal speurend naar de definitie van agressie komt men vele verklaringen tegen. Voor mij als trainer gaat het met name over het gedrag wat je ziet kunnen herkennen, waarbij je als organisatie/maatschappij vooraf hebt bepaald wat grensoverschrijdend is en wat niet. Ik krijg tijdens trainingen vaak de opmerking “De samenleving wordt ook steeds harder.” Dat zou kunnen. Of dat feitelijk zo is hangt van veel factoren af lijkt me. De opmerking zelf zegt mogelijk iets over hoe de persoon dit zelf ervaart. En de vraag dan is… Wat doe je eraan?

Wat doe je eraan?

Om die vraag te kunnen beantwoorden is het belangrijk om eerst in kaart te brengen welk objectief gedrag we zien. Die gedragingen kunnen vervolgens gekoppeld worden aan label, zodat je het gedrag herkent. Elk ‘label’ heeft dan ook weer een stappenplan om daar mee om te gaan. Die labels worden onderverdeeld in drie type gedragingen;

• Emotioneel gedrag
• Instrumenteel gedrag
• Pathologisch gedrag

Op onze YouTube pagina staan nog een aantal video’s over “Omgaan met Agressie”, hieronder vind je een introductievideo;

Gedragingen & reacties

Je onderzoekt ook waar het gedrag op gericht is en wat het gedrag met jou doet. Dat laatste is belangrijk, want je wil zelf niet ‘agressief’ reageren. “Hoezo niet?!” zegt een deelnemer. “Dan snapt die ander ook dat ie niet met mij moet focken!” Meestal vraag ik dan hoe de reactie van de deelnemer eruitziet en wat het effect is op de ander. “Meestal werkt het.” geeft ze aan. Dat is logisch, want wij mensen laten gedrag zien waarvan we denken dat het werkt. Ik ga bijvoorbeeld niet linksaf slaan als rechts sneller is en ik mijn doel op een zo snel mogelijke manier wil bereiken. Uiteindelijk komen we tot de conclusie dat haar gedrag in 70% van de gevallen werkt. Dat is mooi zou je denken. Een dikke 7! Het lullige is allen dat de consequenties bij de 30% vaak heftiger zijn. Zo geeft de dame in kwestie aan dat sommigen zich niet laten overbluffen en dat er gevallen zijn dat ze neus aan neus komt te staan. Dat vindt ze minder prettig geeft ze aan. Hoe eerder je grenzen stelt in een grensoverschrijdende situatie, hoe makkelijker het wordt. Het omgekeerde is ook waar. Dus alleen bij grensoverschrijdend gedrag!

Voorbeeld agressie vanuit de praktijk

Hieronder heb ik een voorbeeld geschetst van een gesprek tussen twee personen, waarbij agressie ervoor kan zorgen dat het escaleert:

Een praktisch voorbeeld van hoe een situatie uit de hand kan lopen. De persoon heeft de beste bedoelingen en laat het gedrag zien waarvan hij/zij denkt dat het werkt. Herkenbaar? Het is interessant om in te zoomen op het eerste gedeelte van het gesprek. De ‘strategie’ om te de-escaleren is door uit te leggen waarom de behoefte van de ander niet is vervuld, is ook niet 100% waterdicht. We leggen uit in de hoop inzicht te verschaffen om daarmee begrip te kweken. Wat we op dat moment vaak niet door hebben, is dat er bij de ander een andere behoefte is ontstaan in het moment dat krachtiger is dan de behoefte aan het materiaal waar de man voor kwam. Namelijk de behoefte voor erkenning. En dan bedoel ik niet de gescripte variant van de online klantenservice, maar de echte: “ik heb aandacht voor je, luister oprecht en weet waar je mee zit” variant. “Dat is ook irritant meneer. U verwacht op tijd uw spullen. Dan is het er niet, terwijl op tijd uw order heeft geplaatst.” ”Ja!” zegt de ander dan meestal.

Wat verder interessant is, is de zin “Meneer, wilt u even rustig doen?”. Dit wordt meestal gebruikt omdat de persoon zelf ongemak/dreiging ervaart en de situatie zo snel mogelijk wil afhandelen. Herken je dat je die zin ook wel eens gebruikt of hebt gebruikt? Welnu…een proef op de som. Beeld je een situatie in waarin je flink boos was op iemand of iets. En de ander zegt in die situatie tegen jou…”Wil jij nu even rustig doen.” Wat bemerk je bij jezelf. Word je rustig? Nee hè. Als iemand zegt dat je rustig moet doen dan word je aangetast in je primaire behoefte aan autonomie. Wat inhoudt dat je zelf mag bepalen of je rustig bent of niet. Je bent namelijk pissig en geen behoefte aan opvoeding. En toch doen we het, iets wat we zelf niet fijn vinden, omdat we denken dat het werkt.

Grip op agressie

‘Grip op agressie’. Een training over bewustwording waarbij je leert om verschillend ‘lastig’ gedrag te herkennen om situaties zo effectief mogelijk te de-escaleren op een manier dat je zelf ook nog zo ontspannen mogelijk blijft. Zodat de kans kleiner is dat je spanningen mee naar huis neemt, jouw dag leuker wordt en meer vertrouwen ervaart tijdens het optreden bij grensoverschrijdende situaties.

Robin is trainer en acteur met jarenlange ervaring binnen verschillende branches. Hij breidt zijn kennis over andere onderwerpen steeds meer uit, maar is begonnen als agressie trainer. Wil je meer weten of wat Robin voor jou kan betekenen? We komen graag eens vrijblijvend met je in contact!